شانه یخزده، که در اصطلاح پزشکی به آن کپسولیت چسبنده (Adhesive Capsulitis) نیز گفته میشود، یک وضعیت دردناک و ناتوانکننده است که دامنه حرکتی مفصل شانه را به تدریج کاهش میدهد. این عارضه که میتواند زندگی روزمره افراد را مختل کند، نتیجه از دست رفتن انعطافپذیری بافتهای اطراف شانه است و در مراحل پیشرفتهتر میتواند به سختی حرکت دادن بازو منجر شود.
شانه یخزده چیست و چه مراحلی دارد؟
به گفته دکتر نیکتا نیکبخت، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، شانه یخزده وضعیتی است که در آن بافتهای کپسول مفصلی شانه دچار التهاب و سپس ضخیمشدگی و سفتی میشوند. این فرآیند باعث کاهش محسوس فضای درون مفصل شده و به تبع آن، دامنه حرکتی شانه به طور چشمگیری محدود میشود. این بیماری معمولاً در سه مرحله مشخص پیشرفت میکند که عبارتند از:
مرحله انجماد (Freezing Stage): این مرحله که معمولاً بین ۶ هفته تا ۹ ماه طول میکشد، با درد فزایندهای مشخص میشود که به تدریج بدتر شده و با هر حرکتی از شانه تشدید مییابد. در این مرحله، دامنه حرکتی شانه نیز شروع به کاهش میکند.
مرحله یخزده (Frozen Stage): این مرحله بین ۴ تا ۱۲ ماه به طول میانجامد. در این زمان، درد ممکن است کمی بهبود یابد، اما سفتی و محدودیت حرکتی شانه به اوج خود میرسد و انجام فعالیتهای روزمره به شدت دشوار میشود.
مرحله ذوبشدن (Thawing Stage): مرحله پایانی که میتواند بین ۶ ماه تا ۲ سال به طول انجامد، شامل بهبود تدریجی دامنه حرکتی و کاهش درد است. در این مرحله، انعطافپذیری شانه به آرامی باز میگردد، هرچند ممکن است هرگز به طور کامل به حالت اولیه برنگردد.
علل پنهان و عوامل خطر شانه یخزده را بشناسید
علت دقیق بروز شانه یخزده همیشه مشخص نیست، اما متخصصان بر این باورند که از دست رفتن تعادل در عملکرد عضلات و التهاب اولیه تاندونها نقش کلیدی در شروع این بیماری دارند. با گذشت زمان، این التهاب میتواند منجر به ضخیم شدن و سفت شدن بافتهای کپسول مفصلی شود. عوامل خطری نیز وجود دارند که احتمال ابتلا به این عارضه را افزایش میدهند، از جمله سن (بیشتر در افراد میانسال، به ویژه زنان بین ۴۰ تا ۶۰ سال)، و بیماریهای زمینهای مانند دیابت و اختلالات تیروئید که به گفته دکتر نیکبخت، درمان شانه یخزده در بیماران مبتلا به آنها ممکن است پیچیدهتر و روند بهبودی طولانیتر باشد. علاوه بر این، دورههای طولانی بیحرکتی شانه ناشی از شکستگی، جراحی، یا سکته مغزی، بیماریهای قلبی، پارکینسون و برخی از تومورها نیز میتوانند خطر ابتلا به شانه یخزده را افزایش دهند.
تشخیص و راهکارهای درمانی موثر برای شانه یخزده
تشخیص شانه یخزده در درجه اول بر اساس معاینات بالینی دقیق توسط پزشک متخصص انجام میشود. یکی از نشانههای بارز این بیماری، محدودیت شدید هم در حرکات فعال (که بیمار خودش انجام میدهد) و هم در حرکات غیرفعال (که پزشک شانه را حرکت میدهد) است، به طوری که حتی با کمک نیز حرکت دادن شانه برای بیمار با درد و دشواری همراه است.
در بسیاری از موارد، رادیولوژی ساده برای رد سایر مشکلات کافی است، اما برای بررسی دقیقتر و شناسایی عوارضی مانند پارگی تاندونها، ممکن است تصویربرداری MRI توصیه شود.
درمان شانه یخزده معمولاً شامل رویکردهای غیرجراحی است که به شرح زیر میباشد:
دارودرمانی و فیزیوتراپی: استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) برای کنترل درد و کاهش التهاب در مراحل اولیه، در کنار فیزیوتراپی که حیاتیترین جزء درمان است. فیزیوتراپی با هدف کاهش درد آغاز شده و سپس به تدریج بر افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات شانه با تمرینات کششی و تقویتی متمرکز میشود. پشتکار بیمار در انجام منظم تمرینات و توصیههای پزشک اهمیت بالایی دارد.
تزریقات موضعی: در برخی موارد، تزریق کورتیکواستروئید به مفصل شانه میتواند به کاهش سریعتر درد و التهاب کمک کند و زمینه را برای اثربخشی بیشتر فیزیوتراپی فراهم آورد.
جراحی به عنوان آخرین راه حل: جراحی برای شانه یخزده به ندرت مورد نیاز است و تنها در صورتی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی برای مدت طولانی بیاثر بوده باشند یا پارگی کامل تاندونهای شانه که نیاز به ترمیم دارد، رخ داده باشد. بهبود پس از جراحی نیز نیازمند دوره توانبخشی فشرده است.
در مجموع، با وجود اینکه شانه یخزده یک عارضه خود محدودشونده است و در اغلب موارد بدون نیاز به جراحی بهبود مییابد، اما تشخیص به موقع و پیگیری درمانهای محافظهکارانه، بهویژه فیزیوتراپی، برای کاهش دوره درد و بازگرداندن حداکثر دامنه حرکتی مفصل شانه از اهمیت بالایی برخوردار است.
مطالب مرتبط
- ایران با تبادل تخصص در حوزه مالکیت فکری، حضور خود را در بریکس تقویت میکند
- با طراحی ۱۶ پلتفرم هوشمند: وزارت ارتباطات به دنبال تحقق کامل دولت هوشمند و شفافیت در کشور است
- پلیس فتا سیستان و بلوچستان برای مقابله با جرائم نوین، استخدام متخصصان فناوری را آغاز کرد
- کتاب جدیدی نظریه ملاصدرا در باب رابطه نفس و بدن را جامعترین دیدگاه فلسفی جهان میداند
سلام، من رضا معنوی هستم؛ ۳۹ ساله و عضو تیم مجله خبری ارتباط ما. سالهاست در حوزه رسانه فعالیت میکنم و تلاش میکنم خبرها را شفاف، سریع و قابل اعتماد در اختیار شما قرار دهم
