یک نسخه بسیار کوچک و نادر از قرآن کریم که حدود ۱۳۰ سال پیش در اسکاتلند چاپ شده است، در سیوپنجمین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب ابوظبی در معرض دید علاقهمندان قرار گرفته و به دلیل ابعاد غیرمعمول خود توجه بسیاری از بازدیدکنندگان را به خود جلب کرده است.
این نسخه که با عنوان «مصحف برایس» شناخته میشود، حدود سال ۱۸۹۶ میلادی در اسکاتلند به چاپ رسیده و اکنون توسط انتشارات تخصصی کتابهای نادر «پیتر هارینگتون» در نمایشگاه ابوظبی ارائه شده است.
مصحف مینیاتوری برایس تنها ۲۶ در ۱۹ میلیمتر است
یکی از مهمترین ویژگیهای این نسخه قرآنی، اندازه بسیار کوچک آن است. ابعاد مصحف به حدود ۲۶ در ۱۹ میلیمتر میرسد و به گفته منابع مورد استناد گزارش، از نخستین نمونههای قرآن مینیاتوری چاپشده در اروپا به شمار میرود.
کوچک بودن این نسخه تنها ویژگی قابل توجه آن نیست؛ بلکه نحوه تولید آن نیز نشاندهنده استفاده از فناوریهای چاپی پیشرفته برای اواخر قرن نوزدهم است. متن یک نسخه دستنویس با دقت تصویربرداری شده و سپس با استفاده از روش فتولیتوگرافی در ابعادی بسیار کوچک بازتولید شده است.
ذرهبین برای خواندن قرآن کوچک تاریخی
به دلیل ابعاد بسیار محدود صفحات، این مصحف در یک محفظه فلزی اصلی نگهداری میشود که یک ذرهبین نیز روی آن تعبیه شده است. وجود این ابزار امکان مشاهده و خواندن نوشتههای بسیار ریز صفحات قرآن را فراهم میکند.
نسخهای که در نمایشگاه ابوظبی ارائه شده، همچنان جلد چرمی قرمز رنگ خود را حفظ کرده است. تزئینات طلایی روی جلد و باقی ماندن محفظه فلزی اصلی نیز از جمله ویژگیهایی هستند که به ارزش تاریخی این اثر افزودهاند.
مصحف برایس چگونه در جهان شناخته شد؟
«مصحف برایس» پس از چاپ در اسکاتلند در قالب نسخههای مختلف منتشر شد و برخی نمونههای آن به نقاط مختلف جهان راه پیدا کردند. طبق اطلاعات ارائهشده درباره این اثر، تعدادی از نسخهها حتی به مکه رسیدند و به دلیل اندازه کوچک، مورد توجه افرادی قرار گرفتند که به دنبال نسخههای کوچک قرآن بودند.
حضور این مصحف در نمایشگاه بینالمللی کتاب ابوظبی نیز فرصتی فراهم کرده تا بازدیدکنندگان از نزدیک با یکی از نمونههای تاریخی چاپ قرآن در ابعاد مینیاتوری آشنا شوند.
قیمت مصحف ۱۳۰ ساله در نمایشگاه ابوظبی چقدر است؟
این نسخه تاریخی تنها برای نمایش در نمایشگاه کتاب ابوظبی ارائه نشده و انتشارات «پیتر هارینگتون» آن را برای فروش نیز عرضه کرده است.
قیمت تعیینشده برای این مصحف نادر ۲ هزار و ۷۵۰ پوند انگلیس اعلام شده است. ارزش این اثر تنها به قدمت آن محدود نمیشود و ابعاد بسیار کوچک، شیوه چاپ، حفظ جلد و محفظه اصلی و جایگاه آن در تاریخ چاپ نسخههای مینیاتوری قرآن نیز از عواملی هستند که آن را برای مجموعهداران کتابهای نادر قابل توجه کردهاند.
نمایش یک اثر تاریخی در بزرگترین رویدادهای کتاب منطقه
مصحف مینیاتوری برایس در جریان سیوپنجمین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب ابوظبی به نمایش درآمده است؛ رویدادی که در این دوره میزبان ناشران و فعالان صنعت نشر از کشورهای مختلف بود. طبق اعلام رسمی امارات، این دوره با حضور ۱۲۰۰ ناشر و غرفهدار از ۹۵ کشور برگزار شد و حدود ۱۵۰۰ برنامه فرهنگی، ادبی، هنری و آموزشی در آن پیشبینی شده بود.
حضور یک نسخه قرآنی متعلق به اواخر قرن نوزدهم در چنین رویدادی، جنبهای متفاوت به نمایشگاه بخشیده است؛ اثری که هم از منظر تاریخ کتاب و فناوری چاپ و هم به عنوان یک میراث مذهبی و فرهنگی، نمونهای کمنظیر محسوب میشود.
رضا معنوی روزنامهنگار سیاسی، تحلیلگر مسائل راهبردی و دبیر گروه سیاسی مجله خبری ارتباط ما است. وی بیش از ۱۳ سال سابقه فعالیت حرفهای در حوزه خبرنگاری سیاسی، تحلیل رویدادهای داخلی و منطقهای، گزارشنویسی تحقیقی و بررسی تحولات خاورمیانه دارد.
او دارای کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه تهران و کارشناسی روابط بینالملل از دانشگاه علامه طباطبایی است و در زمینه سیاست داخلی ایران، سیاست خارجی، دیپلماسی منطقهای و مسائل امنیتی فعالیت میکند.
رضا معنوی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری ارتباط ما پیوسته و در کنار فعالیت رسانهای، در تولید گزارشهای تحلیلی و بررسی موضوعات سیاسی با تمرکز بر دقت اطلاعات، تحلیل مبتنی بر منابع معتبر و تفکیک خبر از تحلیل فعالیت دارد.
