در اقتصاد ایران طلا را فقط فلزی گران بها و گزینه ای جهت حفظ پس‌انداز نمی دانند، در واقع طلا در تصمیم گیری های مالی خانوار ها و سیاست های اقتصادی کشور نقش مهمی را ایفا می کند. در مواقع تورم که قدرت خرید ریال کاهش پیدا می کند و نوسانات ارزی و بازار های مالی تاثیر خود را می گذارند بیشتر خانوار ها برای حفظ ارزش دارایی هایی که دارند به سراغ طلا می روند.
همچنین طلا به عنوان گزینه ای جهت مدیریت ذخایر و سیاست های بانک مرکزی محسوب می شود و ابزاری اثرگذار در سطح کلان اقتصادی می باشد. در این مقاله ما شما را با نقش طلا در سیاست های اقتصادی و تاثیراتی که در حفظ ارزش دارایی دارد بیشتر آشنا می کنیم.
چرا طلا در اقتصاد ایران جایگاه ویژه‌ای دارد؟
به گزارش از محمد هنر مند صاحب برند نیک شمش:در اقتصاد ایران طلا را دارایی ارزشمند جهت حفظ قدرت خرید خانوار ها و برقراری ثبات اقتصادی در نظر می گیرند. به خاطر نگرانی حاصل از افزایش تورم و کم شدن ارزش ریال، طلا محبوبیت ویژه‌ای پیدا کرده است. با افزایش قیمت کالا و خدمات پول نقد افراد قدرت خرید خود را از دست می دهد، به همین دلیل است که افراد برای حفظ ارزش پس‌اندازی که دارند به سمت خرید طلا روی می‌آورند.
از طرف دیگه نوسانات نرخ ارز نیز جزو دیگر مواردی است که در اقتصاد جایگاه ویژه‌ای به طلا داده است. قیمت جهانی طلا طبق دلار است و با افزایش نرخ دلار در بازار داخلی، (چنانچه دیگر عوامل ثابت باشند) قیمت طلا نیز افزایش می یابد.
به همین منظور است که طلا در میان ایرانیان بعنوان پناهگاه امن در برابر تورم جهت حفظ ارزش پس‌انداز محسوب می شود، اما خوب همیشه سودآور نیست و این امکان وجود دارد که قیمت آن کاهش پیدا کند. پس همیشه باید جایگاه طلا در اقتصاد ایران طبق شرایط تورمی، تغییرات نرخ ارز و محدودیت های مربوط به این دارایی مورد بررسی قرار گیرد.
در جامعه ایران اعتماد به طلا ریشه تاریخی و فرهنگی دارد و تنها مربوط به شرایط اقتصادی امروز نمی باشد. درگذشته خانواده های زیادی برای اینکه دارایی خود را در برابر ناامنی های اقتصادی حفظ کنند به سراغ خرید طلا، سکه و زیورآلات می رفتند، زیرا طلا دارای ارزش ذاتی بوده، در طولانی مدت قابلیت نگهداری داشته و خیلی راحت به پول نقد تبدیل می شد. به همین دلیل در فرهنگ مالی خانواده های ایرانی طلا جایگاه ویژه‌ای داشت. از طرف دیگر به خاطر تورم های موجود و کم شدن قدرت خرید ریال، قسمتی از جامعه نسبت به حفظ ارزش پول نقدی که داشتند نگران بوده، به همین دلیل طلا را راهی برای حفظ بخشی از ثروت خود و کم کردن وابستگی به پول ملی در نظر می گرفتند.
البته این را هم باید بگوییم که اعتماد به طلا بخاطر بی‌اعتمادی مطلق بانک ها نبوده، در واقع خانواده ها طلا را در کنار سپرده های بانکی و دیگر دارایی های خود، روشی جهت مدیریت پس انداز در نظر می گرفتند. پس در نگاه کلی باید بگوییم که به خاطر تجربه تاریخی و باور های فرهنگی و نگرانی از تورم بوده است که طلا در اقتصاد ایران جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.
مکانیزم قیمت‌گذاری طلا در ایران
قیمت طلا در ایران با توجه به قیمت جهانی طلا ، نرخ ارز و مقدار عرضه و تقاضای بازار مشخص می شود، به همین منظور در صورت تغییر نکردن قیمت جهانی طلا، با افزایش نرخ دلار قیمت طلا در بازار ایران بالا می رود، از سوی دیگر افزایش تقاضا و شکل‌گیری انتظارات تورمی نیز بر روی قیمت طلا مخصوصاً سکه اثر می گذارد.
برای درک بهتر موضوع به فرمول کلی محاسبه قیمت طلا توجه کنید:
قیمت بازار طلا = ارزش طلای جهانی بر اساس نرخ ارز + هزینه ها و حاشیه های بازار
قیمت جهانی طلا معمولاً بر اساس اونس تروا است و برابر با ۳۱.۱۰۳۵ گرم طلای خالص می باشد. برای محاسبه ارزش هر گرم طلا در بازار ایران باید اونس را به نرخ ارز تبدیل کرده و سپس با توجه به عیار طلا، ارزش هر گرم را محاسبه کنید، در آخر نیز مالیات سود فروشنده و اجرت ساخت را نیز به قیمت نهایی اضافه کنید.
هنگام محاسبه قیمت سکه نیز باید بدانید که سکه دارای حباب قیمتی است و حباب هنگامی ایجاد می شود که قیمت بازار سکه نسبت به ارزش ذاتی آن تفاوت داشته باشد، که این تفاوت ناشی از افزایش و کاهش عرضه و تقاضا و انتظارات تورمی و شرایط بازار می باشد.
چه عواملی باعث افزایش قیمت طلا می شوند؟
از عواملی که باعث افزایش قیمت طلا می شوند می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- بالا رفتن قیمت اونس جهانی طلا به خاطر رشد تقاضای جهانی و وجود تحولات اقتصادی
- بالا رفتن نرخ ارز حتی در صورت ثابت ماندن دیگر عوامل
- بالا رفتن تقاضای داخلی به خاطر نا اطمینانی های اقتصادی
- بیشتر شدن حباب قیمتی
قیمت طلا در داخل کشور ما تنها وابسته به اونس جهانی و نرخ ارز نبوده، بلکه انتظارات تورمی و اخبار های سیاسی نیز رفتار خریداران و فروشندگان را تحت تاثیر قرار می دهد. زمانی که مردم انتظار افزایش تورم را دارند، برای حفظ قدرت خرید خود به سراغ خرید طلا و سکه می روند، در نتیجه تقاضا برای طلا افزایش پیدا می کند و با افزایش تقاضا و وجود عرضه محدود، قیمت طلا در بازار بالا می رود.
از طرف دیگر اخبار مربوط مذاکرات سیاسی و تحریم ها و وجود تنش های منطقه‌ای ایران با دیگر کشور ها، باعث تحت تاثیر قرار گرفتن انتظارات فعالان بازار شده و قیمت طلا را تحت تاثیر قرار می دهد.
برای اینکه بتوانید نوسانات قیمت طلا را تحلیل کنید باید به چند نکته توجه کنید:
تغییر سریع روند بازار
گاهی اوقات خبری منتشر می شود که در ابتدا باعث افزایش قیمت طلا شده، اما بعد از انتشار جزئیات جدید در رابطه با آن خبر اثر متفاوتی بر روی قیمت طلا ایجاد می شود.
واکنش پیش دستانه بازار
گاهی اوقات قبل از آنکه خبر رسمی منتشر شود طبق شایعات یا انتظارات موجود قیمت ها دچار تغییر می شود.
تفاوت بین قیمت و ارزش
گاهی اوقات بالا رفتن قیمت بازار به معنای این نیست که حتماً ارزش ذاتی طلا نیز به همان اندازه افزایش پیدا کرده است.
احتمال تخلیه حباب
زمانی که تقاضای هیجانی کاهش یابد یا عرضه افزایش پیدا کند، حباب سکه نیز کوچک می شود و قیمت آن افت پیدا می کند، حتی اگر ارزش طلای موجود در سکه دچار تغییر نشود.
محدودیت پیش بینی
گاهی اوقات هیچ خبری یا شاخصی وجود ندارد که طبق آن بتوانید مسیر آینده قیمت طلا را با قطعیت مشخص کنید.
طلا در سیاست گذاری پولی و ذخایر بانک مرکزی ایران
طلا قسمتی از ذخایر راهبردی بانک مرکزی را تشکیل می دهد که وابستگی به ارز های خارجی را کمتر می کند. مثلاً چنانچه ۲۰ درصد از ذخایر ارزی یک کشور را به طلا اختصاص دهند، در مقابل ریسک های ارزی، طلا نقش محافظتی داشته ما به تنهایی ابزار کنترل تورم نبوده و اثربخش بودن آن وابسته به دیگر سیاست های پولی و شرایط اقتصادی کشور دارد.
از طریق ابزار های مالی نوین می توان باعث سرمایه‌گذاری در طلا شد. مثلاً صندوق های طلا این امکان را به سرمایه‌گذاران می دهد که در دارایی های مرتبط با طلا مشارکت لازم را داشته باشند، همچنین از طریق اوراق سلف سکه نیز می توان با توجه به قرارداد خرید آینده، امکان معامله را فراهم نمود. از طریق این ابزار های مالی می توان ریسک نگهداری طلای فیزیکی را به حداقل رساند و همچنین معامله ای شفاف داشت، اما همچنان با ریسک نوسان قیمت، هزینه ها و شرایط نقدشوندگی روبرو هستید.
پایان رپورتاژ آگهی-مجله خبری ارتباط ما
رضا معنوی روزنامه‌نگار سیاسی، تحلیل‌گر مسائل راهبردی و دبیر گروه سیاسی مجله خبری ارتباط ما است. وی بیش از ۱۳ سال سابقه فعالیت حرفه‌ای در حوزه خبرنگاری سیاسی، تحلیل رویدادهای داخلی و منطقه‌ای، گزارش‌نویسی تحقیقی و بررسی تحولات خاورمیانه دارد.
او دارای کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه تهران و کارشناسی روابط بین‌الملل از دانشگاه علامه طباطبایی است و در زمینه سیاست داخلی ایران، سیاست خارجی، دیپلماسی منطقه‌ای و مسائل امنیتی فعالیت می‌کند.
رضا معنوی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری ارتباط ما پیوسته و در کنار فعالیت رسانه‌ای، در تولید گزارش‌های تحلیلی و بررسی موضوعات سیاسی با تمرکز بر دقت اطلاعات، تحلیل مبتنی بر منابع معتبر و تفکیک خبر از تحلیل فعالیت دارد.
