نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی با هشداری جدی درباره پیامدهای کوتاهبینی در حوزه فرهنگ، تأکید کرد که هرگونه کاستی در حمایت از نهادهای فرهنگی، نه تنها صرفهجویی نیست، بلکه در نهایت به گسترش و تشدید آسیبهای اجتماعی و فرسایش جبرانناپذیر سرمایه اجتماعی منجر خواهد شد. این اظهارات، بار دیگر توجه را به اهمیت بنیادین فرهنگ در پایداری و سلامت جامعه جلب میکند و ضرورت بازنگری در رویکردهای سیاستگذاری فرهنگی را برجسته میسازد.
تضعیف فرهنگ: از صرفهجویی پنداری تا هزینههای پنهان اجتماعی
علیرضا زندیان، نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی، در تشریح دیدگاه خود بیان داشت که فرهنگ، به مثابه زیربنای توسعه انسانی و اجتماعی، نقشی حیاتی در شکلگیری هویت ملی، همبستگی اجتماعی و تنظیم رفتارهای جمعی ایفا میکند. وی با اشاره به اینکه فعالیتهای فرهنگی همواره ابزاری کلیدی برای صیانت از ارزشها و انسجام جامعه بودهاند، هشدار داد که کاهش حمایت از نهادهای فرهنگی میتواند به ایجاد خلأهای رفتاری و اخلاقی منجر شود که در بلندمدت مدیریت جامعه را با چالشهای جدی مواجه خواهد ساخت.
زندیان با استناد به فرمایش مقام معظم رهبری که فرهنگ را "هوایی برای جامعه" توصیف کردهاند، تأکید کرد که هرگونه آلودگی یا آسیب در این فضا، به زنجیرهای از پیامدهای منفی در حوزههای اجتماعی، امنیتی و حتی اقتصادی میانجامد و هزینههایی سنگین و جبرانناپذیر برای کشور به بار میآورد. او افزود که اگر فضای فرهنگی جامعه دچار ضعف شود، هیچ بخش دیگری از تبعات آن مصون نخواهد ماند؛ بنابراین، نقش نهادهای فرهنگی در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی، ایجاد نشاط و همگرایی، غیرقابل جایگزین بوده و نمیتوان آن را صرفاً با شاخصهای اقتصادی سنجید.
رویکرد جهانی و نقش فرهنگ در کاهش آسیبهای اجتماعی
بررسی تجربیات کشورهای مختلف نشان میدهد که کاهش سرمایهگذاری در حوزه فرهنگ، اغلب به افزایش آسیبهای اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی و تضعیف سرمایه اجتماعی منجر شده است. از این رو، حمایت مستمر از فعالیتهای فرهنگی و توجه به کیفیت اجرای برنامهها، به اندازه ایجاد فرصتهای اقتصادی و رفاهی اهمیت راهبردی دارد. آسیبهای اجتماعی که در خلأ فرهنگی رشد میکنند، شامل موارد متعددی میشوند که از جمله مهمترین آنها میتوان به این موارد اشاره کرد:
افزایش نرخ اعتیاد و بزهکاری در میان جوانان
گسترش ناهنجاریهای اخلاقی و رفتاری
کاهش مشارکت مدنی و مسئولیتپذیری اجتماعی
فرسایش هویت ملی و تضعیف سرمایه اجتماعی
نقد سازنده؛ راهکار اصلاح نهادهای فرهنگی، نه تضعیف فرهنگ
نماینده مردم بیجار در ادامه سخنان خود، بر ضرورت نقد منصفانه و کارشناسی نهادهای فرهنگی تأکید کرد و توضیح داد: نقد عملکرد دستگاهها، نشاندهنده پویایی نظام تصمیمگیری است، اما تعمیم ضعفها به اصل فعالیت فرهنگی، رویکردی نادرست و پرهزینه به شمار میرود. فعالیتهای فرهنگی ماهیتی بلندمدت، تدریجی و پیچیده دارند و نمیتوان آنها را صرفاً بر اساس شاخصهای کوتاهمدت یا اقتصادی ارزیابی کرد. تصمیمگیری شتابزده در این حوزه، نه تنها کمکی به ارتقای کیفیت فرهنگ نمیکند، بلکه ممکن است باعث تضعیف نهادهایی شود که نقشی کلیدی در صیانت از فرهنگ عمومی جامعه دارند. پروژههایی نظیر آموزش مهارتهای فرهنگی، برنامههای ترویج کتابخوانی و فعالیتهای هنری و رسانهای، نیازمند زمان، منابع و ارزیابی علمی هستند و نتایج آنها به شکل فوری قابل مشاهده نیست. حذف یا کاهش بودجه چنین فعالیتهایی، ضمن ایجاد خلأ در تولید محتوا و خدمات فرهنگی، اثرات منفی بلندمدتی بر سلامت اجتماعی خواهد داشت.
لزوم مشارکت نخبگان و تصمیمسازی علمی در حوزه فرهنگ
زندیان راهکار ارتقای عملکرد نهادهای فرهنگی را در شفافسازی مأموریتها، پرهیز از موازیکاری و استقرار نظام ارزیابی مأموریتمحور دانست. او اصلاح ساختار و افزایش پاسخگویی را رویکردی عقلانیتر و کمهزینهتر از حذف یا تضعیف نهادهای مسئول صیانت از فرهنگ عمومی برشمرد. به گفته وی، نقش اساتید دانشگاه، نخبگان فرهنگی و پژوهشگران در حفظ و تقویت سرمایههای اجتماعی و فرهنگی جامعه غیرقابل انکار است و کاهش بودجه یا تضعیف نهادهای فرهنگی میتواند به کاهش مشارکت نخبگان و کاهش اثرگذاری پژوهشهای کاربردی منجر شود.
مجلس شورای اسلامی با درک این دغدغهها، رویکردی ساختارمند برای تعامل مستمر با صاحبنظران در راستای بهبود جریان فرهنگسازی دنبال میکند. برای تحقق این مهم، راهکارهای زیر از سوی صاحبنظران پیشنهاد میشود:
شفافسازی مأموریتها و پرهیز از موازیکاری در نهادهای فرهنگی
استقرار نظام ارزیابی مأموریتمحور و دادهمحور برای برنامههای فرهنگی
تقویت پیوند میان دانشگاهها، نخبگان و سیاستگذاریهای فرهنگی
پایش و ارزیابی فعالیتهای فرهنگی باید مبتنی بر بررسیهای میدانی، آسیبشناسی دقیق و بازخوردگیری مستمر انجام شود، چرا که دستاوردهای فرهنگی معیارهای سادهای ندارند و تصمیمگیری در این حوزه نیازمند نگاه علمی و چندلایه است. این نوع تصمیمگیری دادهمحور، علاوه بر افزایش شفافیت و کارآمدی، امکان اصلاح به موقع برنامهها و تطبیق آنها با نیازهای واقعی جامعه را فراهم میکند.
در مجموع، اظهارات نماینده مردم بیجار بر این نکته تأکید دارد که نگاه صرفاً اقتصادی یا کوتاهمدت به فرهنگ، میتواند آثار جبرانناپذیری بر جامعه بگذارد. تقویت نهادهای فرهنگی، بهرهگیری از ظرفیت نخبگان و تصمیمسازی علمی، شرط اصلی حفظ سرمایههای اجتماعی و ارتقای انسجام ملی است. پشتیبانی از نهادهای فرهنگی، نه یک هزینه، بلکه سرمایهگذاری بلندمدت برای آینده اجتماعی، اقتصادی و امنیتی کشور محسوب میشود. این سرمایهگذاری میتواند زمینهساز تقویت همگرایی اجتماعی، ارتقای سطح اخلاقی و رفتاری جامعه و ایجاد فضایی امن و با نشاط برای شهروندان باشد و به طور مؤثری در کاهش آسیبهای اجتماعی نقش ایفا کند.
مطالب مرتبط
- شهرستان دیر با صدور هشدار نارنجی هواشناسی، آماده رویارویی با سامانه بارشی جدید شد
- دادگستری گلستان روند تعیین تکلیف ۳۹ هزار خودرو و موتورسیکلت توقیفی را سرعت بخشید
- قزوین در راستای اجرای قانون هوای پاک، ۲۸۰۰ خودروی فاقد معاینه فنی را اعمال قانون کرد
- هشدارهای یونیسف درباره تهدید سرما، بیماری و سوء تغذیه شدید برای جان هزاران کودک غزه
سلام، من رضا معنوی هستم؛ ۳۹ ساله و عضو تیم مجله خبری ارتباط ما. سالهاست در حوزه رسانه فعالیت میکنم و تلاش میکنم خبرها را شفاف، سریع و قابل اعتماد در اختیار شما قرار دهم
