در تازهترین اظهارات کارشناسان سلامت، آلودگی هوا و استعمال دخانیات به عنوان دو تهدید اصلی و فراگیر برای سلامت دستگاه تنفس و عاملان شیوع گسترده بیماریهای ریوی، بهویژه بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)، معرفی شدهاند. یک متخصص بیماریهای داخلی با تاکید بر لزوم تشخیص زودهنگام و آگاهیبخشی عمومی، پیشگیری را کلید مقابله با این معضل جهانی میداند.
بیماریهای ریوی: همهگیری پنهان COPD و هشدار متخصصان
بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) که نام آشنای خود را از عبارت Chronic Obstructive Pulmonary Disease گرفته، یکی از شایعترین و در عین حال خطرناکترین بیماریهای ریوی در سراسر جهان است. شیما نبوی، متخصص بیماریهای داخلی و دستیار فوقتخصصی بیماریهای ریه، با اشاره به اینکه حدود ۲۵۰ میلیون نفر در جهان به این بیماری مبتلا هستند، هشدار داد که COPD در حال حاضر سومین عامل اصلی مرگومیر در دنیا محسوب میشود. با این وجود، جنبه امیدبخش ماجرا این است که بیماریهای ریوی از جمله COPD در بسیاری موارد قابل پیشگیری هستند و تشخیص بهموقع همراه با درمان مناسب، میتواند کیفیت زندگی مبتلایان را به شکل چشمگیری بهبود بخشد.
علائم هشداردهنده و روشهای تشخیص بیماریهای ریوی
شناخت علائم بیماریهای ریوی، گام اول در مسیر تشخیص و درمان به شمار میرود. نبوی علائم رایج COPD را شامل تنگی نفس مزمن، سرفه مداوم و تولید خلط عنوان میکند. در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها، مراجعه به پزشک و انجام بررسیهای تخصصی ضروری است.
برای تشخیص دقیق بیماریهای ریوی، علاوه بر معاینه بالینی و بررسی شرححال بیمار، انجام تستهای عملکرد ریوی از اهمیت بالایی برخوردار است. در میان این تستها، اسپیرومتری (Spirometry) نقش حیاتی دارد و به عنوان ابزاری استاندارد برای ارزیابی ظرفیت ریهها و تشخیص بیماریهای انسدادی مزمن ریوی استفاده میشود. این تست میزان هوای دَم و بازدَم و سرعت جریان هوا را اندازهگیری میکند.
آلودگی هوا و دخانیات؛ محرکهای اصلی ابتلا به بیماریهای ریوی
عوامل خطر متعددی در بروز بیماریهای ریوی نقش دارند که در این میان، آلودگی هوا و استعمال دخانیات جایگاهی ویژه و نگرانکننده دارند. نبوی توضیح میدهد که COPD عمدتاً در افرادی بروز میکند که برای سالیان متمادی در معرض دود سیگار و قلیان، آلایندههای محیطی و یا مواجهات شغلی با مواد مضر تنفسی قرار گرفتهاند.
مهمترین راهکار پیشگیری از بیماریهای ریوی و COPD، اجتناب کامل از مصرف دخانیات است. این توصیه شامل همه اشکال دخانیات، از جمله سیگار و قلیان، میشود. ترک سیگار نه تنها در پیشگیری، بلکه در کاهش سرعت پیشرفت بیماری و افزایش اثربخشی درمان نیز نقشی حیاتی دارد.
عوامل کلیدی ابتلا به بیماریهای ریوی:
مصرف انواع دخانیات (سیگار، قلیان و…)
مواجهه طولانیمدت با آلودگی هوا
در معرض قرار گرفتن با آلایندههای شغلی
عوامل تشدیدکننده بیماری:
عفونتهای تنفسی (مانند آنفلوآنزا)
افزایش میزان آلایندهها در هوا
محافظت در برابر تشدید بیماریهای ریوی و نقش واکسیناسیون
بیماران مبتلا به COPD و سایر بیماریهای ریوی، در برابر عوامل محیطی و عفونتها آسیبپذیرتر هستند. عفونتهای تنفسی، شایعترین عامل تشدید COPD هستند که میتوانند به بستری شدن بیماران در بیمارستان منجر شوند. همچنین، آلودگی هوا نقش بسزایی در وخیمتر شدن علائم بیماریهای ریوی دارد.
توصیههای مهم برای این بیماران شامل موارد زیر است:
در روزهایی که کیفیت هوا ناسالم است، تا حد امکان در منزل بمانند.
در صورت ضرورت خروج از منزل، ساعات ابتدایی صبح یا اواخر شب که میزان آلودگی کمتر است، انتخاب شوند.
انجام فعالیتهای ورزشی در فضای باز در روزهای آلوده به شدت ممنوع است.
واکسیناسیون نیز نقش مهمی در پیشگیری از عفونتها و به تبع آن، کاهش تشدید بیماریهای ریوی دارد. به بیماران COPD توصیه میشود که به صورت سالانه واکسن آنفلوآنزا را دریافت کنند و برای تزریق واکسن پنوموکوک (واکسن ذاتالریه) نیز حتماً با پزشک معالج خود مشورت نمایند.
راهکارهای درمانی و امید به بهبود کیفیت زندگی بیماران ریوی
با وجود چالشهای بیماریهای ریوی، راهکارهای درمانی و مراقبتی متنوعی برای مدیریت این بیماریها و بهبود کیفیت زندگی بیماران وجود دارد. درمان COPD شامل استفاده منظم از اسپریها و داروهای استنشاقی است که به باز نگه داشتن راههای هوایی و کاهش التهاب کمک میکنند.
علاوه بر این، شرکت در برنامههای بازتوانی ریوی (Pulmonary Rehabilitation) به عنوان یک بخش کلیدی از درمان توصیه میشود. این برنامهها شامل آموزشهای لازم در مورد مدیریت بیماری، تمرینات ورزشی متناسب با وضعیت بیمار برای تقویت عضلات تنفسی و بهبود استقامت، و همچنین توصیههای تغذیهای برای حفظ سلامت کلی بدن است. مهمترین و حیاتیترین اقدام درمانی برای بیماران سیگاری، ترک کامل دخانیات است که میتواند روند افت عملکرد ریه را به شکل قابل توجهی کُند کند.
رعایت این توصیهها و پیگیری مداوم درمان نه تنها به کاهش علائم بیماریهای ریوی کمک میکند، بلکه میتواند از بروز عوارض جدیتر نیز پیشگیری کرده و به بیماران امکان دهد تا زندگی فعالتر و با کیفیتتری داشته باشند. آگاهی عمومی و همکاری جامعه در کاهش عوامل خطر مانند آلودگی هوا و مصرف دخانیات، گامی اساسی در جهت حفظ سلامت ریهها برای همگان است.
مطالب مرتبط
- افزایش ۳۸ درصدی جوجهریزی در آذربایجان شرقی؛ تضمین ثبات بازار با رفع موانع تأمین نهاده
- فراکسیون زنان مجلس بر تدوین و نهاییسازی سند جامع سلامت بانوان کشور تأکید کرد
- گسترش چشمگیر فعالیتهای پژوهشی حوزههای علمیه افقهای تازهای را در علوم دینی میگشاید
- گسترش چشمگیر فعالیتهای پژوهشی حوزههای علمیه افقهای تازهای را در علوم دینی میگشاید
سلام، من رضا معنوی هستم؛ ۳۹ ساله و عضو تیم مجله خبری ارتباط ما. سالهاست در حوزه رسانه فعالیت میکنم و تلاش میکنم خبرها را شفاف، سریع و قابل اعتماد در اختیار شما قرار دهم
