عصر روز چهارشنبه ۳۱ تیر، خانه سینما میزبان نشست پژوهشی تخصصی «ناداستانهای سینمایی» بود که در آن هوشنگ گلمکانی، علیرضا محمودی و رامتین شهبازی به بررسی ابعاد مختلف این گونه ادبی-سینمایی پرداختند و خاطرات جالبتوجهی از فیلمسازان و کتابهای سینمایی فاش شد.
ناداستان؛ زیست دوگانهای در مرز سینما و مطبوعات
رامتین شهبازی، دبیر نهمین جشن کتاب سال سینمای ایران، در ابتدای این نشست با اشاره به ریشههای ناداستان در مطبوعات، گفت که این گونه ادبی دارای زیست دوگانه است و وارد حوزه کتاب شده است. وی تأکید کرد که هر جا شخص با ذهن خود بر روایت تأثیر میگذارد، در حیطه ناداستان قرار میگیرد و حتی تاریخ سینما نیز با وجود تکیه بر سند، خود روایتی را بر مخاطب تحمیل میکند.
ناداستان در کتابهای سینمایی ایران؛ آماری از ۲۸۷۰ عنوان
هوشنگ گلمکانی، منتقد سینما، با اشاره به اینکه تاکنون عنوان «ناداستان» برای کتابهای سینمایی کمتر به کار رفته است، گفت که کتابهای سینمایی به دلیل نداشتن ویژگیهای کتابهای داستانی، در زمره ناداستان قرار میگیرند. وی با استناد به آماری تا سال ۱۳۹۴، از انتشار ۲۸۷۰ عنوان کتاب سینمایی خبر داد که ۹۲۰ عنوان آن فیلمنامه بوده و تاریخ سینما، زندگینامهها و گفتگوها نیز در این گستره جای میگیرند. گلمکانی با اشاره به پدیده تاریخ شفاهی که پس از انقلاب در ایران رونق گرفت، گفت که حتی گفتگوی تروفو با هیچکاک را نیز میتوان ناداستان به حساب آورد.
خاطراتی از کتاب «تنگنا» و سعید راد
گلمکانی با فاش کردن خاطراتی از شکلگیری کتاب «تنگنا»، گفت که علیرضا محمودی نقش مؤثری در این کتاب داشت و حتی عنوان آن نیز پیشنهاد وی بود. وی توضیح داد که این کتاب صرفاً گفتوگو با سعید راد نیست و بیشترین بخش داستانی آن مربوط به شرح عاشقانه خود او در مسیر ساخت فیلم است. گلمکانی از سفر به همراه زندهیاد جمشید الوندی برای بررسی لوکیشنهای فیلم «تنگنا» در آن سالها نیز یاد کرد.
گفتگو؛ مشخصه اصلی ناداستانهای سینمایی
علیرضا محمودی، کارشناس سینما، با اشاره به کتابهای «تنگنا» و «گفتگوهای کمرون کرو با بیلی وایلدر» به عنوان نمونههای ناداستان، گفت که این آثار متکی بر گفتگو هستند و درباره جریانهای منتهی به تولید فیلمها روایتهایی را عرضه میکنند که اگرچه داستان نیستند، اما نقاط اوج خود را دارند. وی با اشاره به ساختار روایی بسیاری از کتابهای انتقادی و رویکرد نقدی در برخی کتابهای روایی، به کتابهای زاون قوکاسیان و غلام حیدری به عنوان نمونههایی با ساختار انتقادی اشاره کرد و گفت که بیشترین کتابهای سینمایی ایران درباره چارلی چاپلین است.
خاطراتی از رضا صفایی و کیانوش عیاری
محمودی با اشاره به کتابی درباره رضا صفایی، کارگردان باسابقه سینمای ایران، گفت که متأسفانه این کتاب خالی و بیمحتوا بوده، در حالی که صفایی ذهنی روشن و منظم داشته است. وی با فاش کردن خاطرهای جالب، گفت که صفایی سالها همسایه کیانوش عیاری بوده و مدیر ساختمان محسوب میشد و عیاری بعدها متوجه شد که این فرد، کارگردانی با بیش از پنجاه فیلم در کارنامه بوده است.
مرزهای پنهان میان داستان و ناداستان
محمودی در ادامه به نقش خاطرات سینمایی به عنوان ناداستان پرداخت و با اشاره به خاطرهای از کامران قدکچیان، دستیار علی حاتمی، گفت که حتی خاطرات بهظاهر بیاهمیت نیز مسیر شکلگیری یک حرفه را نشان میدهند. وی تأکید کرد که هرکس نسبت به موضوع، زاویهدید خاص خود را دارد و برای بررسی ادعاهای سینمایی، تنها سه ابزار در اختیار است: مطبوعات، اسناد و نظر مورخان. به گفته محمودی، ذهن انسان هرگز نمیتواند رویدادها را مانند دستگاه ضبط کند و بازگوکننده بیکموکاست آن باشد، از این رو ناداستانهای سینمایی همواره با تفسیر و روایت شخصی همراه هستند.
**رضا معنوی**
دبیر گروه سیاسی و تحلیلگر ارشد
رضا معنوی روزنامهنگار سیاسی و تحلیلگر مسائل راهبردی با بیش از سیزده سال تجربه حرفهای در حوزه خبرنگاری سیاسی، تحلیل رویدادهای داخلی و منطقهای و گزارشنویسی تحقیقی است. تمرکز اصلی وی بر تحولات سیاسی ایران، مسائل خاورمیانه و دیپلماسی منطقهای میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه تهران و کارشناسی روابط بینالملل از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی تحلیل ژئوپلیتیک، امنیت ملی و روزنامهنگاری تحقیقی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
معنوی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان خبرنگار سیاسی در روزنامههای سراسری آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه تحلیل سیاسی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه تحولات داخلی، انتخابات، سیاست خارجی و مسائل امنیتی شد.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری ارتباط ما پیوسته و به عنوان دبیر گروه سیاسی و تحلیلگر ارشد در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و گزارشهای تحقیقی وی درباره تحولات سیاسی ایران و منطقه، مورد توجه فعالان سیاسی و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی معنوی در تحلیل تحولات سیاسی داخلی، بررسی سیاست خارجی ایران و مسائل امنیتی خاورمیانه است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی تحقیقی، تحلیل اسناد سیاسی و مصاحبه با چهرههای سیاسی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد معنوی در تحلیل سیاسی مبتنی بر پایش مستمر منابع خبری، اعتبارسنجی چندلایه اطلاعات و پرهیز از تحلیلهای شتابزده است. وی در گزارشهای خود بر تفکیک واضح میان خبر و تحلیل، رعایت انصاف و بیطرفی و توجه به همه جوانب موضوع تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن علوم سیاسی ایران و انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با مسائل راهبردی و امنیت ملی مشارکت دارد.
