مدیرکل دفتر مهندسی و مطالعات سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اعلام تولید چشمگیر حدود ۳۶۳ میلیون اصله نهال طی سه سال گذشته در نهالستانهای سراسر کشور، از وجود چالشها و شکاف آماری قابلتوجهی در ثبت میزان واقعی کاشت این نهالها خبر داد. این اظهارات، ضرورت بازنگری در سازوکارهای ثبت و نظارت بر اجرای طرح ملی و مردمی کاشت یک میلیارد درخت را بیش از پیش نمایان میسازد.
تولید چشمگیر نهال؛ بنیانی قوی برای طرح ملی درختکاری
بر اساس گزارشهای رسمی، نهالستانهای دولتی و غیردولتی کشور، گامی بلند در راستای تأمین نیازهای طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت برداشتهاند. در حال حاضر ۳۱۵ نهالستان دارای شناسنامه و طرح مصوب در سامانه اختصاصی این طرح ثبت شدهاند. مهراج خاییز، مدیرکل دفتر مهندسی و مطالعات سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تأکید کرد که طراحی سامانه هوشمند طرح کاشت یک میلیارد درخت، حتی پیش از ابلاغ رسمی آن آغاز شده و اطلاعات نهالستانها از سال ۱۴۰۱ در آن تجمیع شده است. این حجم تولید نهال، پتانسیل عظیم ایران را در حوزه درختکاری و توسعه فضای سبز نشان میدهد و پایه و اساس محکمی برای تحقق اهداف زیستمحیطی و اقتصادی فراهم میآورد.
چالشهای آماری و شکاف میان تولید و کاشت نهال
با وجود آمار درخشان تولید نهال، مسئله اصلی در بخش ثبت میزان کاشت درخت بروز کرده است. طبق گفته مسئولان، در حالی که ۳۶۳ میلیون اصله نهال تولید شده، تنها حدود ۸۵ میلیون اصله به عنوان کاشت شده در سامانه ثبت گردیده است که این اختلاف فاحش، نیازمند تحلیل و بررسی دقیق است. خاییز در این باره به موارد زیر اشاره کرد:
خوداظهاری و عدم مبنا قرار دادن تعهدات ابلاغی: برخی استانها به جای ثبت بر اساس تعهدات مصوب سازمان، به صورت خوداظهاری اطلاعات را وارد کردهاند.
اختلال در رتبهبندی و ارزیابی: این روش نادرست ثبت، منجر به اختلال در ارزیابی واقعی عملکرد استانها و رتبهبندی ناعادلانه میشود.
ثبت غیرواقعی تلفات: گزارش تلفات صفر نهال در برخی استانها در یک فرآیند تولید دو تا سهساله، منطقی نبوده و نشاندهنده ضعف جدی در ثبت واقعی اطلاعات است.
این چالشها، ضرورت تقویت سازوکارهای نظارتی و آموزشی را برای اطمینان از صحت و امانتداری در ثبت اطلاعات کاشت درخت دوچندان میسازد.
نقش سامانه هوشمند در شفافیت اطلاعات کاشت نهال
سامانه طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، ابزاری حیاتی برای مدیریت و نظارت بر این طرح ملی است. این سامانه قابلیتهای کنترلی متعددی دارد که از جمله آنها میتوان به جلوگیری از ثبت تکراری عرصههای کاشت درخت اشاره کرد. هر عرصه تنها یک بار امکان ثبت دارد و در صورت نیاز به واکاری (کاشت مجدد)، اطلاعات به صورت توصیفی ثبت میشود تا از همپوشانی آماری جلوگیری شود. با این حال، مسئولان تأکید میکنند که کارایی این سامانه به دقت و صحت اطلاعات ورودی وابسته است؛ چرا که "سامانه بر اساس اطلاعات ورودی عمل میکند و اگر دادههای نادرست به آن داده شود، خروجی نیز نادرست خواهد بود." این موضوع بر اهمیت آموزش و مسئولیتپذیری کاربران سامانه در استانها تأکید دارد.
صنوبر؛ پیشتاز گونههای نهال و اهمیت انتخاب مناسب
بررسی دادههای ثبت شده در سامانه نشان میدهد که گونه صنوبر با ثبت بیش از ۸۶ میلیون اصله نهال، بیشترین میزان کاشت را در کشور به خود اختصاص داده است. این انتخاب عمدتاً به دلیل رشد سریع و کاربردهای صنعتی و تجاری صنوبر در صنایع چوب و کاغذ است. با این حال، در طرحهای ملی درختکاری با اهداف گستردهتر زیستمحیطی مانند کنترل فرسایش خاک، احیای جنگلها و افزایش تنوع زیستی، انتخاب گونههای بومی و مقاوم به خشکی و سازگار با اقلیم هر منطقه از اهمیت ویژهای برخوردار است. این دادهها میتوانند مبنای تصمیمگیریهای کلان در حوزه منابع طبیعی قرار گیرند و به سمت برنامهریزی جامعتر برای کاشت نهال با در نظر گرفتن ملاحظات اکولوژیک هدایت شوند.
راهکارهای بهبود فرآیند ثبت و ارزیابی طرح ملی کاشت درخت
برای غلبه بر چالشهای موجود و افزایش شفافیت و کارایی طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت، اتخاذ راهکارهای چندجانبه ضروری به نظر میرسد. آموزش مستمر و توجیه کامل مسئولان و کاربران سامانه در استانها در خصوص اهمیت ثبت دقیق و صادقانه اطلاعات، وضع پروتکلهای سختگیرانهتر برای راستیآزمایی دادههای ورودی، و استفاده از فناوریهای نوین مانند سنجش از دور برای تأیید عرصههای کاشته شده، میتواند به پر کردن شکاف آماری کمک شایانی کند. دستیابی به هدف بلندپروازانه کاشت یک میلیارد درخت، تنها با تکیه بر اطلاعات دقیق، نظارت موثر و همافزایی واقعی میان همه ذینفعان امکانپذیر خواهد بود.
مطالب مرتبط
- حمایت از مستأجران زنجانی؛ پرداخت ۱.۸ همت تسهیلات ودیعه مسکن گامی مهم در ساماندهی بازار اجاره
- نظارت سختگیرانه بر گندم وارداتی در بندر چابهار امنیت غذایی کشور را تضمین میکند
- افزایش بیسابقه نرخ دلار؛ سکوت دولت در برابر سونامی معیشتی مردم ادامه دارد
- تداوم پلمب ده معدن ناایمن در مازندران؛ جان کارگران در اولویت است
سلام، من رضا معنوی هستم؛ ۳۹ ساله و عضو تیم مجله خبری ارتباط ما. سالهاست در حوزه رسانه فعالیت میکنم و تلاش میکنم خبرها را شفاف، سریع و قابل اعتماد در اختیار شما قرار دهم
