در حالی که نرخ دلار در بازار آزاد ایران رکوردهای بیسابقهای را ثبت کرده و از مرزهای «غیرقابلتحمل» پیشین عبور کرده است، سکوت معنادار نهادهای دولتی و بانک مرکزی بهت و نگرانی را در جامعه افزایش داده است. این جهش لجامگسیخته قیمت دلار دیگر تنها یک شاخص اقتصادی محسوب نمیشود، بلکه به عاملی ویرانگر تبدیل شده که هر روز بیشتر سفرههای مردم را کوچکتر میکند و اعتماد عمومی را به چالش میکشد.
<H2>نقش نرخ دلار در بحران معیشت و قدرت خرید خانوارها</H2>
افزایش مداوم نرخ دلار، سالهاست که از دغدغهای صرفاً اقتصادی فراتر رفته و مستقیماً بر زندگی روزمره میلیونها ایرانی تأثیر میگذارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند که در هر نوسان صعودی قیمت دلار، بخش قابلتوجهی از قدرت خرید خانوارها کاسته میشود و مردم ناچارند اقلام اساسی و حتی اولیه را از سبد مصرفی خود حذف کنند. روندی که از گوشت و لبنیات آغاز شده و به میوه و سایر حوزهها نیز سرایت یافته است. عددی که چند ماه پیش برای نرخ دلار غیرقابلباور به نظر میرسید، امروز به واقعیت تبدیل شده و در حال عادی شدن است. این وضعیت نشاندهنده تطبیق بازار و مردم با شرایط جدید است، اما این پذیرش نه از سر رضایت، بلکه از روی ناچاری صورت گرفته است.
<H2>بیتفاوتی دولت و بانک مرکزی در برابر صعود نرخ دلار</H2>
در شرایطی که نرخ دلار با سرعت سرسامآوری در حال افزایش است، تحلیلگران اقتصادی به سکوت و انفعال دولت و بانک مرکزی انتقاد وارد میکنند. به نظر میرسد دولت، بهرغم ادعای تمرکز بر معیشت مردم، در مقام تماشاگر این تحولات ایستاده است. این در حالی است که بانک مرکزی و هیئت دولت نمیتوانند خود را از مسئولیت کنار بکشند و انتظار داشته باشند که تبعات این بیثباتی را بازار و مردم به تنهایی بپردازند. افزایش نرخ دلار نه تنها بر واردات مستقیم کالاها تأثیر میگذارد، بلکه بر تمام زنجیره تولید داخلی، از ماشینآلات و قطعات یدکی گرفته تا انرژی و حملونقل، اثر دومینویی دارد و در نهایت، فشار تورمی را به سادهترین کالاهای مصرفی مردم، مانند نان، منتقل میکند.
<H2>چالش تصمیمات متناقض و حذف ارز ترجیحی</H2>
یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده بحران نرخ دلار، اتخاذ تصمیمات اقتصادی متناقض و بدون پشتوانه در برهههای حساس است. خبرگزاری تسنیم در گزارشی با زیر سوال بردن بیعملی دولت و بانک مرکزی به این موضوع اشاره کرده است.
مصوبه واردات بدون انتقال ارز: اگرچه در ظاهر با هدف تسهیل تجارت صورت گرفت، اما در عمل سیگنالی منفی به بازار ارسال کرد که دولت قادر به تأمین کامل ارز مورد نیاز نیست و تقاضا را به سمت بازار آزاد سوق داد.
حذف ارز ترجیحی واردات برنج: در شرایطی که کالاهای اساسی مانند برنج با افزایش قیمت دلار روند صعودی گرفته بودند، وزارت جهاد کشاورزی با حذف ارز ترجیحی برای واردات برنج، شوک جدیدی به بازار وارد کرد. این اقدام، علیرغم وعده جبران با کالابرگ، به سرعت منجر به جهش قیمت برنج در بازار شد.
این تصمیمات، به جای آرامسازی بازار، به افزایش نااطمینانی دامن زده و فضا را برای جولان سفتهبازان و سوداگران آمادهتر کرده است.
<H2>بحران اعتماد عمومی؛ وقتی دلار به «حفظ ارزش دارایی» تبدیل میشود</H2>
بحران کنونی نرخ دلار فراتر از یک مسئله اقتصادی صرف، به بحرانی در اعتماد عمومی بدل شده است. وقتی سیاستگذار در مقابل جهشهای قیمت ارز سکوت میکند و هیچ برنامه شفاف و مؤثری برای کنترل آن ارائه نمیدهد، مردم نیز منطق خود را برای حفظ ارزش داراییهایشان پیدا میکنند.
خرید ارز و طلا: افزایش خرید ارز و طلا در چنین فضایی لزوماً نشانه سوداگری نیست، بلکه واکنشی طبیعی به ترس و نااطمینانی است که از سوی بیثباتی متغیرهای کلان به جامعه تزریق شده است.
تورم انتظاری: این حلقه معیوب، تورم انتظاری را به تورم واقعی پیوند میزند و مهار آن را به مراتب دشوارتر میکند. فاصلهی میان نرخهای رسمی و آزاد، تصمیمات مقطعی و تغییر مداوم قواعد، باعث فرسایش اعتماد عمومی به سیاستهای ارزی شده است.
روزنامه جوان با اشاره به اینکه دلار به "موضوع سفره" تبدیل شده، تأکید میکند که افزایش یکشبه قیمت دلار، قدرت خرید میلیونها کارگر و کارمند را نصف میکند و این نه نتیجه تحریم، بلکه سوءمدیریت آشکار است. سکوت کنونی دولت و بانک مرکزی به بازار این پیام را میدهد که سقفی برای افزایش نرخ دلار وجود ندارد و به مردم القا میکند که قرار نیست کسی جلوی این مسیر بایستد. این وضعیت میتواند بحران اجتماعی را به مراتب خطرناکتر از بحران اقتصادی کند. مطالبه جامعه شفافیت، پذیرش مسئولیت، مداخله مؤثر و ارائه یک برنامه جامع برای کنترل نرخ دلار است، در غیر این صورت، تبعات بیتصمیمیها، بهای سنگینی از حداقلهای زندگی مردم خواهد گرفت.
مطالب مرتبط
- ملی شدن صنعت نفت؛ نقطه عطف شکلگیری حسابداری مدرن ایران و تحولات آن
- تداوم پلمب ده معدن ناایمن در مازندران؛ جان کارگران در اولویت است
- بیمهری بانکها، سرنوشت ۹۰۰ هزار واحد مسکن اجتماعی را در هالهای از ابهام فرو برد
- بازار سرمایه ایران با رشد هماهنگ شاخصها از سایه بیاعتمادی عبور میکند
سلام، من رضا معنوی هستم؛ ۳۹ ساله و عضو تیم مجله خبری ارتباط ما. سالهاست در حوزه رسانه فعالیت میکنم و تلاش میکنم خبرها را شفاف، سریع و قابل اعتماد در اختیار شما قرار دهم
