خریداران خارجی به دنبال روح و اصالت در صنایع دستی هستند و نه صرفاً تولیدات انبوه؛ این نکتهای است که به عقیده صادرکنندگان، میتواند مزیت رقابتی بیبدیلی برای صنایع دستی ایران در بازارهای بینالمللی ایجاد کند. مجید یاوری، یکی از صادرکنندگان برجسته صنایع دستی، با تاکید بر این رویکرد، یزد را به عنوان نمونهای زنده از پتانسیلهای هنر دست ایرانی برای ورود قدرتمندتر به عرصه جهانی معرفی میکند.
تقاضای جهانی برای اصالت صنایع دستی: یزد پیشرو در حفظ روح هنر
یزد، این شهر تاریخی که به موزهای زنده از هنرهای دستی شهرت دارد، از بافت پارچههای ظریف گرفته تا حکاکی بر فلزات، ظرفیتی عظیم برای تبدیل شدن به قطب صادرات صنایع دستی در منطقه خاورمیانه و جهان را داراست. به گفته یاوری، کاری که "روح داشته باشد"، برای خریداران خارجی از ارزش به مراتب بالاتری برخوردار است. این اصالت، ریشه در فرآیند تولید دستساز، توجه به جزئیات، و روایتگری فرهنگی هر قطعه از صنایع دستی دارد که آن را از محصولات ماشینی متمایز میکند.
مهمترین رشتههای صنایع دستی فعال در یزد شامل ترمهبافی، داراییبافی، احرامیبافی، سفال میبد، زیلوبافی، خاتمکاری و هنرهای فلزی هستند. این رشتهها امروزه صرفاً هنرهای سنتی نیستند، بلکه ستون فقرات اقتصاد خلاق استان را تشکیل میدهند و کاربردهای متنوعی یافتهاند:
ترمه و دارایی: علاوه بر پوشاک سنتی، در طراحی داخلی، تولید هدایای رسمی و محصولات دکوراتیو بسیار مورد تقاضا هستند.
سفال میبد: در قالب ستهای پذیرایی مدرن و اکسسوریهای مینیمال، جایگاه ویژهای در خانههای نسل جوان پیدا کرده است.
زیلو: همچنان در فضاهای مذهبی، فرهنگی و گردشگری مدرن کاربرد گستردهای دارد.
خاتمکاری، قلمزنی و هنرهای فلزی: اغلب به عنوان محصولات نفیس و هدیههای سازمانی توسط نهادهای خارجی خریداری میشوند.
نگاهی به جایگاه صنایع دستی یزد در نقشه بازار جهانی
بازارهای جهانی صنایع دستی یزد در سالهای اخیر شاهد رشد چشمگیری بودهاند. این محصولات توانستهاند با ویژگیهای منحصربهفرد خود، توجه بخشهای خاصی از بازار بینالمللی را جلب کنند:
ترمه و دارایی: بیشترین مشتریان را در اروپا، کانادا و کشورهای حاشیه خلیج فارس دارند و عمدتاً برای دکوراسیون منزل، طراحی هتلها و حتی صنعت مد مورد استفاده قرار میگیرند. خریداران در این مناطق به دنبال زیباییشناسی شرقی و کیفیتی هستند که در محصولات دستباف یافت میشود.
سفال میبد: با رنگهای آرام و نقوش اصیل، به دلیل همخوانی با سلیقه مخاطبان غربی، در کشورهایی نظیر آلمان، هلند، فرانسه و استرالیا خریداران پروپاقرصی پیدا کرده است. سادگی و عمق فرهنگی این آثار، عامل جذابیت آنهاست.
زیلو: پس از ثبت جهانی، مخاطبان جدی در کشورهای عربی، ترکیه، اندونزی و مالزی یافته است و به دلیل ماهیت فرهنگی و مذهبی خود، اغلب برای تزئین فضاهای عبادی و هنری خریداری میشود.
خاتمکاری و هنرهای چوبی: کشورهایی چون قطر، عمان، چین، ژاپن و سنگاپور از مشتریان مهم این آثار هستند که بیشتر به عنوان هدیههای رسمی و دکوراتیو لوکس مورد توجه قرار میگیرند و نمادی از هنر و فرهنگ غنی ایرانی محسوب میشوند.
زیورآلات سنتی یزد: درخشش هنر دست در بازارهای بینالمللی صنایع دستی
بازار زیورآلات سنتی یزد نیز در پنج سال اخیر وارد مرحله جدیدی شده است. به اعتقاد یاوری که بیش از ۲۵ سال در حوزه طلاسازی سنتی فعالیت دارد، ترکیب اصالت طرحها با طراحی مدرن، توجه مشتریان خارجی را به طور فزایندهای جلب کرده است. این زیورآلات، که اغلب با الهام از بادگیرها، نقوش قاجاری، معماری خشتی و سنگهایی نظیر فیروزه و عقیق ساخته میشوند، اکنون در گالریها و نمایشگاههای بینالمللی نیز عرضه میشوند.
بازارهای اصلی این زیورآلات دستساز در آلمان، ایتالیا، آمریکا، فرانسه، استرالیا و کشورهای حاشیه خلیج فارس شکل گرفته است. مشتریان این بازارها عمدتاً به دنبال کارهایی کاملاً دستساز، منحصربهفرد و با هویت محلی هستند که روایتگر داستانی از فرهنگ و هنر باشند. این رویکرد، تقاضا برای اصالت در صنایع دستی را بیش از پیش نمایان میسازد.
استراتژیهای نوین برای آینده صادرات صنایع دستی ایران
آینده صنایع دستی یزد و به تبع آن ایران، روشن اما مشروط به برنامهریزیهای دقیق و هدفمند است. با وجود فعالیت گسترده کارگاههای صنایع دستی در بافت تاریخی یزد، بازار خان، بازار زرگرها و محله فهادان، بخش قابل توجهی از فروش امروزه از طریق شبکههای آنلاین انجام میشود. تلفیق کارگاههای سنتی با شیوههای نوین فروش، توسط هنرمندان جوان، مسیری مستقیم برای رسیدن محصولات یزد به دست خریداران خارجی باز کرده است.
برای تبدیل یزد به یک برند بینالمللی در حوزه صنایع دستی و تقویت جایگاه کلی صنایع دستی ایران، مجید یاوری بر لزوم اجرای استراتژیهای زیر تاکید میکند:
بستهبندی استاندارد و جذاب: برای حفاظت از محصول و ارتقای تصویر برند در سطح جهانی.
حضور مستمر و هدفمند در نمایشگاههای بینالمللی: برای معرفی و بازاریابی مستقیم محصولات.
ایجاد برندهای مشترک میان هنرمندان: برای همافزایی و افزایش قدرت رقابتی.
حمایت جامع از صادرات: شامل تسهیلات مالی، آموزشهای بازاریابی بینالمللی و کاهش بروکراسی.
یزد و دیگر مناطق ایران، ظرفیت بالقوهای برای کسب جایگاهی مشابه کشورهای پیشرو در حوزه فرش یا هنرهای تزئینی دارند. این مهم تنها با همراهی هنر اصیل با مدیریت دقیق و برنامهریزی راهبردی قابل دستیابی خواهد بود.
مطالب مرتبط
- چالشهای محتوای هوش مصنوعی برای میراث رابرت ردفورد؛ اعتراض صریح دختر اسطوره سینما
- سخنگوی وزارت خارجه ایران: اسرائیل طی ۴۵ روز گذشته به کرات آتشبس غزه را نقض کرده است
- جهاد دانشگاهی: «شهر دانشجو» دروازه نوین استخدام و امریه برای دانشجویان
- تلاش نفسگیر برای مهار آتشسوزی گسترده در جنگلهای الیت چالوس؛ ایلوشین به پرواز درآمد
سلام، من رضا معنوی هستم؛ ۳۹ ساله و عضو تیم مجله خبری ارتباط ما. سالهاست در حوزه رسانه فعالیت میکنم و تلاش میکنم خبرها را شفاف، سریع و قابل اعتماد در اختیار شما قرار دهم
